LocatieJo Cals, minister-president uit Roermond

Jo Cals, minister-president uit Roermond


Jo CalsJo Cals (1914-1971) was de derde en (voorlopig?) laatste Roermondse minister-president. De regering Cals had zitting van 1965 tot 1966 en viel door de roemruchte "nacht van Schmelzer". Het was zes jaar na het vorige "Roermondse" kabinet (van Beel). Het is een Rooms-Rood kabinet, met Cals' eigen KVP en ARP plus PvdA.

Voor zijn premierschap was Cals 11 jaar minister van onderwijs, mede onder Louis Beel (1952-1963). Cals realiseerde de 'Mammoetwet' voor het voortgezet onderwijs.

 

Onderwijs

Dat Jo Cals onderwijsspecialist werd was niet verrassend. Zijn vader was zowel onderwijzer als inspecteur van het lager onderwijs. Zijn schoonvader was hoogleraar. Zelf doorliep hij het gymnasium aan het Roermondse Bisschoppelijk College, waar hij na zijn rechtenstudie in Nijmegen, aan het eind van de Tweede Wereldoorlog terugkeerde als leraar aan hetzelfde Bisschoppelijk College. Tijdens zijn studie was hij overigens huisgenoot van Godfried Bomans.

Volgens de spotprent van Opland leidde hij als padvinder de mammoetwet alleen voor rooms-rood door het parlement...

 

Politiek

Via de gemeentelijke politiek in Nijmegen kwam Cals in de Tweede Kamer terecht. Hij schijnt in de jaren 1948-1950 nooit het woord te hebben gevoerd in de Kamer. Toch werd hij eerst staatssecretaris en vervolgens langdurig minister van onderwijs. In deze functie zorgde hij voor onderwijshervormingen en richtte het tv-omroepbestel in. Het debat over zijn "Mammoetwet" leverde hem een parlementair record op: het debat duurde in de Tweede Kamer negentien dagen, waarbij zijn eerste termijn op tien minuten na zeven uur duurde. Met zijn kabinet Cals kreeg hij te maken met de rellen rond het huwelijk van Prinses Beatrix met Claus von Amsberg. Hij kondigde de sluiting van de mijnen in Zuid-Limburg aan en zorgde voor nieuw beleid voor ruimtelijke ordening, waardoor het groene hart in de Randstad kon ontstaan. Zijn eigen KVP fractievoorzitter Schmelzer zorgde met een motie over een degelijker financieel beleid voor de val van het kabinet Cals.

 

Verzet, scouting en Roermonds trio

Het kabinet CalsJo Cals raakte in de Tweede Wereldoorlog betrokken bij het verzet. Hij was lid van de Christofoor-groep en zorgde o.a. voor onderduikadressen. Na een korte gevangenschap duikt hij zelf enige tijd onder. Na de bevrijding van het zuidelijke deel van Nederland werd Cals hoofd van de Politieke Opsporings Dienst en hoofd juridische zaken bij het Militair Gezag in het zuiden des lands. Samen met Roermondenaar René Höppener was Jo Cals na de oorlog actief in de landelijke organisatie van de katholieke padvinderij. Höppener wordt later staatssecretaris onder Cals, overigens ook in het tweede kabinet van Louis Beel. Dit kabinet had daarmee drie Roermondse bewindslieden!